പ്രാഗ്: യൂറോപ്പിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്തുള്ള ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ തലസ്ഥാനമായ പ്രാഗിൽ കഴിഞ്ഞ ദിവസം കണ്ടത് അവിശ്വസനീയമായ ഒരു ജനസാഗരമായിരുന്നു. ഏകദേശം നാലു ലക്ഷത്തോളം ആളുകളാണ് സർക്കാരിനെതിരെ തെരുവിലിറങ്ങിയത്. 1989-ലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ 'വെൽവെറ്റ് വിപ്ലവത്തിന്' ശേഷം ആ രാജ്യം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിഷേധമാണിത്. എന്നാൽ ജനങ്ങളെ ഇത്രയധികം പ്രകോപിപ്പിച്ചത് ഇന്ധനവിലയോ നികുതി വർദ്ധനവോ അല്ല, മറിച്ച് രാജ്യത്തെ പൊതുമാധ്യമങ്ങളുടെ ഫണ്ടിംഗ് രീതി മാറ്റാൻ പ്രധാനമന്ത്രി ആന്ദ്രേജ് ബാബിഷ് കൊണ്ടുവന്ന ഒരു വിവാദ ബില്ലാണ്.
ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിലെ പൊതുമാധ്യമങ്ങളായ ചെക്ക് ടെലിവിഷനും ചെക്ക് റേഡിയോയും ഇത്രയും കാലം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് സാധാരണ വീടുകളിൽ നിന്നും ബിസിനസ്സുകളിൽ നിന്നും നേരിട്ട് പിരിക്കുന്ന ചെറിയ ലൈസൻസ് ഫീസിലൂടെയാണ്. എന്നാൽ കോടീശ്വരനായ പ്രധാനമന്ത്രി ആന്ദ്രേജ് ബാബിഷിന്റെ സഖ്യസർക്കാർ ഈ ലൈസൻസ് ഫീസ് നിർത്തലാക്കി, മാധ്യമങ്ങൾക്കുള്ള പണം സർക്കാർ ബജറ്റിൽ നിന്ന് നൽകാൻ തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. ഇതിനൊപ്പം മാധ്യമങ്ങളുടെ ബജറ്റിൽ 15 ശതമാനം കുറവ് വരുത്താനും തീരുമാനിച്ചു. എന്നാൽ ഇതിലുമുപരി വലിയ വിവാദമായത്, ഒക്ടോബർ 24-ന് പുലർച്ചെ 4:36-ന് പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ സംസാരസമയം വെട്ടിക്കുറച്ച് തിരക്കിട്ട് പാർലമെന്റിൽ ബിൽ പാസാക്കിയ നടപടിയാണ്. "പുലർച്ചെ 4:36-ന്റെ ബലപ്രയോഗം" എന്നാണ് പ്രക്ഷോഭകർ ഈ നീക്കത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
ജനങ്ങളുടെ പണം നേരിട്ട് ലഭിക്കുന്നതിന് പകരം സർക്കാർ ബജറ്റിനെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വന്നാൽ, മാധ്യമങ്ങൾ ഭരണകൂടത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദ്ദത്തിന് വഴങ്ങേണ്ടി വരുമെന്നാണ് പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെയും മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെയും പ്രധാന ഭയം. ബജറ്റിൽ 15 ശതമാനം ഫണ്ട് കുറയ്ക്കുന്നതോടെ ജീവനക്കാരെ പിരിച്ചുവിടേണ്ടി വരികയും വാർത്താ പരിപാടികൾ വെട്ടിച്ചുരുക്കേണ്ടി വരികയും ചെയ്യുമെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. "ഞങ്ങൾക്ക് സ്ലോവാക്യൻ മാതൃക വേണ്ട" എന്ന ബാനറുകളാണ് പ്രാഗിൽ പ്രക്ഷോഭകർ ഉയർത്തിയത്. സ്ലോവാക്യയിലും മുൻപ് ഹംഗറിയിലും ഇതേ രീതിയിൽ പൊതുമാധ്യമങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്തതാണ് ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നത്. യൂറോപ്യൻ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് യൂണിയനും ,റിപ്പോർട്ടേഴ്സ് വിത്തൗട്ട് ബോർഡേഴ്സും അടക്കമുള്ള ആഗോള മാധ്യമ സംഘടനകളും ബില്ലിനെതിരെ ശക്തമായി രംഗത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്.
അതേസമയം, പ്രധാനമന്ത്രി ആന്ദ്രേജ് ബാബിഷ് ഈ ആരോപണങ്ങളെല്ലാം തള്ളിക്കളയുകയാണ്. പാവപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾക്ക് മേലുള്ള ലൈസൻസ് ഫീസ് ഭാരം ഒഴിവാക്കുമെന്ന് 2025-ൽ അധികാരമേൽക്കുന്നതിന് മുൻപ് നൽകിയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വാഗ്ദാനമാണ് താൻ നിറവേറ്റുന്നതെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിലെ 27 രാജ്യങ്ങളിൽ 17 എണ്ണത്തിലും പൊതുമാധ്യമങ്ങൾക്ക് സർക്കാർ ബജറ്റിൽ നിന്നാണ് പണം നൽകുന്നതെന്നും, എഡിറ്റോറിയൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ ഒരു കൈകടത്തലും ഉണ്ടാകില്ലെന്നും ബാബിഷ് ഉറപ്പുനൽകുന്നു. എന്നാൽ, ബാബിഷ് മുൻപ് രാജ്യത്തെ രണ്ട് വലിയ പത്രങ്ങൾ വാങ്ങിയപ്പോൾ അവയിലെ സർക്കാർ വിമർശനങ്ങൾ അപ്രത്യക്ഷമായ ചരിത്രമുണ്ടെന്നാണ് യൂറോപ്യൻ പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിമർശകർ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്.
1989 നവംബർ 17-ന് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ മർദ്ദനത്തിന് പിന്നാലെ 7.5 ലക്ഷം പേർ അണിനിരന്ന് 40 വർഷത്തെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച 'വെൽവെറ്റ് വിപ്ലവത്തിന്റെ' വാർഷികത്തിന് തൊട്ടുമുൻപാണ് ഇപ്പോൾ 4 ലക്ഷം പേർ അതേ മൈതാനത്ത് ഒത്തുകൂടിയത്. നിലവിലെ പ്രതിഷേധം മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഉക്രെയ്ൻ സഹായവും പ്രതിരോധ നയങ്ങളുമടക്കമുള്ള സർക്കാരിന്റെ തീരുമാനങ്ങൾക്കെതിരായ വലിയൊരു ജനകീയ വികാരപ്രകടനം കൂടിയാണിത്. ഒരു ജനാധിപത്യ രാജ്യത്ത് മാധ്യമങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം എത്രത്തോളം നിർണ്ണായകമാണെന്നാണ് പ്രാഗിലെ ഈ തെരുവുകൾ ലോകത്തെ വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്.