ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെ ഇടതുപക്ഷ ഭരണകൂടങ്ങൾ വൻ രാഷ്ട്രീയ തിരിച്ചടി നേരിടുകയാണോ എന്ന ചോദ്യത്തിലേക്കാണ് ആഗോള രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ ഇപ്പോൾ ഉറ്റുനോക്കുന്നത്. മേഖലയിലെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അതികായനായ ലുല ഡ സിൽവയ്ക്ക് ബ്രസീൽ പ്രസിഡന്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കനത്ത തിരിച്ചടിയാണ് ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നേരിടേണ്ടി വന്നിരിക്കുന്നത്. അഭിപ്രായ സർവേകൾ പ്രവചിച്ച വൻ ഭൂരിപക്ഷം നഷ്ടപ്പെട്ട്, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് രണ്ടാം ഘട്ട 'റൺ-ഓഫ്' പോരാട്ടത്തിലേക്ക് നീണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇത് ബ്രസീലിലെ ഒരു പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ മാറ്റം മാത്രമല്ല; വെനസ്വേലയിലെ ഭരണ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളും ക്യൂബയിൽ രാജ്യം മുഴുവൻ ഇരുട്ടിലാകുന്ന സാമ്പത്തിക തകർച്ചയും ഇതിനോടൊപ്പം ചേർത്തുവായിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ആദ്യഘട്ടത്തിൽ തന്നെ ലുല വീണ്ടും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുമെന്നായിരുന്നു സർവേ ഫലങ്ങൾ. എന്നാൽ, കേവല ഭൂരിപക്ഷത്തിന് ആവശ്യമായ 50 ശതമാനം വോട്ട് നേടാൻ ലുലയ്ക്ക് സാധിച്ചില്ല. ലുലയ്ക്ക് 45.1 ശതമാനം വോട്ട് ലഭിച്ചപ്പോൾ, പ്രധാന എതിരാളിയായ ലിബറൽ പാർട്ടി നേതാവ് ഫ്ലാവിയോ ബോൾസൊനാരോ 47 ശതമാനം വോട്ട് നേടി മുന്നേറ്റം കുറിച്ചു. 2.3 ദശലക്ഷം വോട്ടുകളുടെ വ്യത്യാസമാണ് ഇരുവരും തമ്മിലുള്ളത്.
വിചാരിച്ചതുപോലെ ഒരു തരംഗം സൃഷ്ടിക്കാൻ ലുലയ്ക്ക് കഴിയാതെ പോയതിന് പ്രധാനമായും നാല് ആഭ്യന്തര കാരണങ്ങളാണുള്ളത്
അഴിമതി ആരോപണങ്ങളും 'ആന്റി-പിടി' വികാരവും: പെട്രോബ്രാസ് അഴിമതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 'ഓപ്പറേഷൻ കാർ വാഷ്' കേസിൽ ലുല മുൻപ് ജയിൽ ശിക്ഷ അനുഭവിച്ചിരുന്നു. സുപ്രീം കോടതി ഈ വിധി റദ്ദാക്കി അദ്ദേഹത്തെ മോചിപ്പിച്ചെങ്കിലും, മധ്യവർഗ വോട്ടർമാർക്കിടയിൽ 'വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി (PT) അഴിമതിക്കാരാണ്' എന്ന പ്രചാരണം മാഞ്ഞുപോയില്ല. പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ഈ വികാരം ലുലയ്ക്ക് വലിയ തിരിച്ചടിയായി.
വേരൂന്നിയ ബോൾസൊനാരിസം: യുഎസിലെ ട്രംപിസം പോലെ ബ്രസീലിൽ വ്യക്തികൾക്കപ്പുറം ശക്തമായ വേരോട്ടമുള്ള ആശയമാണ് 'ബോൾസൊനാരിസം'. കുടുംബമൂല്യങ്ങൾ, ആയുധ സ്വാതന്ത്ര്യം, വിപണി അനുകൂല സാമ്പത്തിക നയം എന്നിവ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച വോട്ടർമാർ വലതുപക്ഷത്തിന് പിന്നിൽ ഉറച്ചുനിന്നു. മുൻ പ്രസിഡന്റ് ജെയർ ബോൾസൊനാരോയുടെ മകനായ ഫ്ലാവിയോ ബോൾസൊനാരോ ഈ രാഷ്ട്രീയ ചിന്തയുടെ പതാകവാഹകനായി മാറി.
ഇവാഞ്ചലിക്കൽ ക്രിസ്ത്യൻ വോട്ടുകൾ: ബ്രസീലിലെ വോട്ടർമാരിൽ മൂന്നിലൊന്ന് വരുന്ന വലിയൊരു വിഭാഗമാണ് ഇവാഞ്ചലിക്കൽ ക്രിസ്ത്യാനികൾ. ഗർഭച്ഛിദ്രം, സ്വവർഗ്ഗ വിവാഹം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ തികച്ചും യാഥാസ്ഥിതിക നിലപാടുള്ള ഈ ജനവിഭാഗത്തെ തങ്ങളുടെ പക്ഷത്ത് നിർത്താൻ വലതുപക്ഷത്തിന് സാധിച്ചു. ലുല ജയിച്ചാൽ പള്ളികൾ പൂട്ടിക്കുമെന്ന തരത്തിലുള്ള തീവ്ര പ്രചാരണങ്ങൾ ലുലയുടെ പരമ്പരാഗത വോട്ടുകൾ പോലും ചോർത്തിക്കളഞ്ഞു.
അഗ്രിബിസിനസ് ലോബിയുടെ എതിർപ്പ്: ബ്രസീലിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന വൻകിട കാർഷിക വ്യവസായികൾ ലുലയ്ക്ക് പൂർണ്ണമായും എതിരായിരുന്നു. ആമസോൺ വനസംരക്ഷണത്തിന് ലുല കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോൾ, വനനശീകരണ നിയമങ്ങളിൽ ഇളവുകൾ നൽകിയ വലതുപക്ഷത്തിനായിരുന്നു ഇവരുടെ സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണ മുഴുവൻ ലഭിച്ചത്.
ബ്രസീലിലെ രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടത്തിന് ആക്കം കൂട്ടിയത് അയൽരാജ്യങ്ങളായ വെനസ്വേലയിലെയും ക്യൂബയിലെയും ദയനീയ സാഹചര്യങ്ങളാണ്.
ഹ്യൂഗോ ചാവേസിന്റെയും നിക്കോളാസ് മഡുറോയുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ പതിറ്റാണ്ടുകളായി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയ വെനസ്വേലയിൽ ജനാധിപത്യം അട്ടിമറിക്കപ്പെടുകയും രാജ്യം വലിയ സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതത്വത്തിലാവുകയും ചെയ്തു. അവിടെനിന്നുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അഭയാർത്ഥികൾ അയൽരാജ്യങ്ങളിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തത് ബ്രസീലിലും കടുത്ത ചർച്ചയായി. സോഷ്യലിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ പ്രചാരണത്തിന് വലതുപക്ഷം ഏറ്റവും വലിയ ആയുധമാക്കിയത് വെനസ്വേലയുടെ ഈ പതനമാണ്.
ലാറ്റിനമേരിക്കൻ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ ആത്മവീര്യമായിരുന്ന ക്യൂബയാകട്ടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും രൂക്ഷമായ തകർച്ചയിലാണ്. പവർഗ്രിഡ് തകർച്ച, ദിവസം 18-20 മണിക്കൂർ വരെ നീളുന്ന ലോഡ്ഷെഡിംഗ്, ഇന്ധന-ഭക്ഷ്യക്ഷാമം എന്നിവ കാരണം രാജ്യം നിശ്ചലമായിരിക്കുന്നു. "സോഷ്യലിസം നാടിനെ ക്യൂബയും വെനസ്വേലയും പോലെയാക്കും" എന്ന വലതുപക്ഷ ആഖ്യാനം സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയ അരക്ഷിതാവസ്ഥയുണ്ടാക്കി. ഈ തകർച്ചകൾക്ക് പിന്നിൽ യുഎസ് ഉപരോധങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന യാഥാർത്ഥ്യം ജനങ്ങളിലേക്ക് ഫലപ്രദമായി എത്തിക്കാൻ ലുലയ്ക്കും വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിക്കും സാധിച്ചതുമില്ല.
ലാറ്റിനമേരിക്കയെ നയിച്ച 'പിങ്ക് ടൈഡ്' അഥവാ ഇടതുപക്ഷ തരംഗം വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ് നേരിടുന്നത്. അർജന്റീനയിൽ തീവ്ര വലതുപക്ഷക്കാരനായ ഹാവിയർ മിലെയ് അധികാരത്തിൽ വന്നതും, ഇക്വഡോറിലും എൽ സാൽവദോറിലും വലതുപക്ഷം പിടിമുറുക്കിയതും ഇതിന്റെ വ്യക്തമായ ലക്ഷണങ്ങളാണ്. കൊവിഡിന് ശേഷമുള്ള പണപ്പെരുപ്പവും ജീവിതച്ചെലവും ജനങ്ങളിൽ വലിയ ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം ഉണ്ടാക്കി. പരമ്പരാഗത ക്ഷേമപദ്ധതികൾക്ക് വേഗത്തിലുള്ള പരിഹാരങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ ജനം വലതുപക്ഷ ജനപ്രിയ നയങ്ങളിലേക്ക് ചായുന്ന കാഴ്ചയാണ് കാണുന്നത്.
ഈ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ അമേരിക്കയുടെ നിലപാടും നിർണായകമാണ്. ലുലയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ബ്രസീൽ ബ്രിക്സ് കൂട്ടായ്മയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലും, ചൈനയുമായും റഷ്യയുമായും സാമ്പത്തിക-വ്യാപാര ബന്ധങ്ങൾ ദൃഢമാക്കുന്നതിലും നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നു. അമേരിക്കൻ ഡോളറിന് പകരമുള്ള കറൻസി ചർച്ചകൾ പോലും ലുല മുന്നോട്ടുവെച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ബ്രസീലിൽ വലതുപക്ഷം അധികാരത്തിലെത്തിയാൽ അത് വാഷിംഗ്ടണിന് വലിയ ആശ്വാസമാകും. ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെ നിർണായകമായ ലിഥിയം ശേഖരം, കാർഷിക വിഭവങ്ങൾ, വ്യാപാര പാതകൾ എന്നിവയിൽ ചൈനയുടെ ആധിപത്യം തടയാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് ബ്രസീലിലെ ഭരണമാറ്റം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
ഒക്ടോബർ അവസാന വാരം നടക്കുന്ന രണ്ടാം ഘട്ട വോട്ടെടുപ്പിലേക്കാണ് ഇനി ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്. ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ മുന്നിലെത്തിയ ഫ്ലാവിയോ ബോൾസൊനാരോയ്ക്ക് മേൽക്കൈ ഉണ്ടെങ്കിലും, വടക്ക്-കിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ശക്തമായ അടിത്തറയും മുൻകാല ക്ഷേമപദ്ധതികളുടെ സ്വാധീനവും ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച് ലുല തിരിച്ചുവരവിന് ഒരുങ്ങുന്നു.
ആദ്യ റൗണ്ടിൽ പുറത്തായ മറ്റ് സ്ഥാനാർത്ഥികൾ നേടിയ ഏകദേശം 9 ദശലക്ഷത്തോളം വരുന്ന വോട്ടുകൾ എങ്ങോട്ട് മറിയും എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഭാവി. ബ്രസീലിലെ ഈ പോരാട്ടം കേവലം രണ്ട് വ്യക്തികൾ തമ്മിലുള്ളതല്ല; ലാറ്റിനമേരിക്ക സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാതയിൽ മുന്നോട്ടുപോകുമോ അതോ തീവ്ര വലതുപക്ഷ ചേരിയിലേക്ക് പൂർണ്ണമായി മാറുമോ എന്നതിന്റെ ചരിത്രപരമായ വിധിനിർണ്ണയമാണിത്.