1993ലെ കൊല്ക്കത്ത ബൗബസാര് സ്ഫോടനക്കേസിലെ ജീവപര്യന്തം തടവിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട പ്രതിയെ അകാലത്തില് മോചിപ്പിക്കാന് അനുവദിച്ച ഡല്ഹി ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിനെതിരെ പശ്ചിമ ബംഗാള് സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു. അടിയന്തരമായി ലിസ്റ്റ് ചെയ്യണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അഭിഭാഷകന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് മുമ്പാകെ വിഷയം അവതരിപ്പിച്ചു. 33 വര്ഷത്തിലേറെ ജയിലില് കഴിഞ്ഞ റാഷിദ് ഖാന് സമര്പ്പിച്ച ഹര്ജിയില് ജൂണ് അഞ്ചിനായിരുന്നു ഡല്ഹി ഹൈക്കോടതി അനുവദിച്ചത്. ഹര്ജിക്കാരന്റെ ദീര്ഘകാല ജയില്വാസം, ജയില് പെരുമാറ്റം എന്നിവ കണക്കിലെടുത്തായിരുന്നു ജാമ്യം അനുവദിച്ചത്. വീണ്ടും കൊല്ക്കത്ത ബൗബസാര് സ്ഫോടനക്കേസ് വാര്ത്തകളില് ഇടം പിടിക്കുകയാണ്, സ്ഫോടനത്തിന്റെ സൂത്രധാരനായ റാഷിദ് ഖാനും.
ചോരയും പൊടിയും നിറഞ്ഞ ബൗബസാര് ദുരന്തം
1993. ഇന്ത്യയുടെ ഹൃദയം ചോരയ്ക്കും ചാരത്തിനും പകുത്ത് നല്കിയ വര്ഷം. മുംബൈയിലുണ്ടായ സ്ഫോടന പരമ്പരകളുടെ നടുക്കം വിട്ടുമാറുംമുമ്പ്, വെറും നാലു ദിവസങ്ങളുടെ മാത്രം വ്യത്യാസത്തില്, മാര്ച്ച് 16 അര്ധരാത്രി കൊല്ക്കത്തയിലും ആ മരണതാളം നാം കേട്ടു. ബൗബസാറിലെ ഇടുങ്ങിയ ഇടനാഴികള് പൊട്ടിത്തെറിയുടെ ഗര്ജ്ജനത്താല് കിടുകിടെ വിറച്ചു. ചീട്ടുകൊട്ടാരങ്ങളെന്നപോലെ മൂന്ന് ബഹുനില മന്ദിരങ്ങള് നിമിഷനേരം കൊണ്ട് നിലംപതിച്ചു. രാത്രിയിലെ ശാന്തമായ ആകാശം ഭയാനകമായ തീഗോളങ്ങളാല് ചുവന്നുതുടുത്തു. ഉറങ്ങിക്കിടന്നിരുന്ന 69 നിരപരാധികള് ആ അവശിഷ്ടങ്ങള്ക്കിടയില് അമര്ന്നുപോയി. ഇതൊരു വിദേശി ആക്രമണമോ അന്താരാഷ്ട്ര ഗൂഢാലോചനയോ ആയിരുന്നില്ല, മറിച്ച് കൊല്ക്കത്തയുടെ സ്വന്തം അധോലോകത്തിന്റെ അമിതാവേശവും ഭയവും സൃഷ്ടിച്ചെടുത്ത മഹാദുരന്തമായിരുന്നു. ഇതിന്റെയെല്ലാം പിന്നിലെ യഥാര്ഥ സൂത്രധാരന് ഒരാളായിരുന്നു: മുഹമ്മദ് റാഷിദ് ഖാന്.
തെരുവുകളിലെ ഇരുട്ടിന്റെ ചക്രവര്ത്തി
ബൗബസാറിലെ ദുരന്തം മനസ്സിലാക്കാന്, ആ ബോംബ് നിര്മിച്ചയാളെക്കുറിച്ച് അറിയണം. 1980കളുടെ അവസാനത്തിലും 90-കളുടെ തുടക്കത്തിലും റാഷിദ് ഖാന് വെറുമൊരു കുറ്റവാളി മാത്രമായിരുന്നില്ല, മധ്യ കൊല്ക്കത്തയുടെ ഇരുണ്ട സാമ്രാജ്യം അടക്കിഭരിച്ചിരുന്ന ചക്രവര്ത്തിയായിരുന്നു. നഗരത്തിലെ പാവപ്പെട്ടവരുടെയും സാധാരണക്കാരുടെയും ഗതികേടിനെ മുതലെടുത്ത് 'സത്ത' എന്ന അനധികൃത ചൂതാട്ടത്തിലൂടെ അയാള് സാമ്രാജ്യം കെട്ടിപ്പടുത്തു. സത്ത എന്നത് നമ്പര് ഗെയിം അല്ലെങ്കില് ലോട്ടറി പോലെയാണ് പ്രവര്ത്തിക്കുന്നത്. ആളുകള് ഒന്നോ അതിലധികമോ നമ്പറുകളില് പണം വാതുവെയ്ക്കും. നറുക്കെടുപ്പില് അവര് വാതുവെച്ച നമ്പര് തന്നെയാണ് വരുന്നതെങ്കില് അവര്ക്ക് വെച്ചതിന്റെ പലമടങ്ങ് തുക സമ്മാനമായി ലഭിക്കും. ഇല്ലെങ്കില് വെച്ച പണം മുഴുവന് നഷ്ടമാകും.
ഇന്ത്യയില് മിക്കയിടത്തും ഇത്തരം വാതുവെപ്പുകളും ചൂതാട്ട കേന്ദ്രങ്ങളും പൂര്ണമായും നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ഇതിന് പിന്നില് പ്രവര്ത്തിക്കുന്നതും ഇത് നിയന്ത്രിക്കുന്നതും അധോലോക സംഘങ്ങളായിരിക്കും. ഇതിലൂടെ കോടിക്കണക്കിന് രൂപ ഒഴുകിയെത്തിയതോടെ തെരുവിലെ ഒരു സാധാരണക്കാരനില് നിന്നും എല്ലാവരും ഭയക്കുന്ന 'സത്ത ഡോണ്' ആയി അയാള് മാറി. കേവലം ഗുണ്ടാബലം കൊണ്ടായിരുന്നില്ല അയാള് വളര്ന്നത്. ഉന്നത രാഷ്ട്രീയക്കാരുടെയും പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും ശക്തമായ പിന്തുണ അയാള്ക്കുണ്ടായിരുന്നു. ആര്ക്കും തൊടാന് കഴിയാത്ത ഒരാളായി അയാള് മാറി.
ആയുധശേഖരണവും ബോംബ് നിര്മാണവും
തന്റെ ബിസിനസ് സാമ്രാജ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും മറ്റു ഗുണ്ടാസംഘങ്ങളെ നേരിടുന്നതിനുമായി റാഷിദ് ഖാന് വലിയൊരു സായുധസംഘത്തെ തന്നെ വളര്ത്തിയെടുത്തു. ബൗബസാറിലെ ബിപിന് ബിഹാരി ഗാംഗുലി സ്ട്രീറ്റിലെ തന്റെ ഓഫീസുകള്ക്കും ചൂതാട്ട കേന്ദ്രങ്ങള്ക്കും മുകളിലുള്ള നിലകളില് ഇയാള് രഹസ്യമായി വന് സ്ഫോടകവസ്തു ശേഖരം ഒരുക്കിയിരുന്നു. ബോംബുകളും മറ്റു സ്ഫോടകവസ്തുക്കളും നിര്മിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രഹസ്യ കേന്ദ്രം തന്നെ ഇയാള് ഇവിടെ പ്രവര്ത്തിപ്പിച്ചിരുന്നു.
ബൗബസാര് സ്ഫോടനം
റാഷിദ് ഖാന്റെ അധോലോക ജീവിതത്തിന് അന്ത്യം കുറിച്ചത് 1993 മാര്ച്ച് 16ന് നടന്ന ഭയാനകമായ ബൗബസാര് സ്ഫോടനമാണ്. രാജ്യത്തെ നടുക്കിയ മുംബൈ പരമ്പര സ്ഫോടനങ്ങള് നടന്ന് വെറും നാല് ദിവസങ്ങള്ക്കു ശേഷമാണ് ഈ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അര്ധരാത്രിയോടെ റാഷിദ് ഖാന്റെ കേന്ദ്രത്തില് സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന വന് സ്ഫോടകവസ്തു ശേഖരം അബദ്ധത്തില് പൊട്ടിത്തെറിക്കുകയായിരുന്നു.
ഈ അപകടത്തില് രണ്ട് ബഹുനില കെട്ടിടങ്ങള് പൂര്ണമായി തകരുകയും ചുറ്റുമുള്ള വീടുകള്ക്ക് തീപിടിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉറങ്ങിക്കിടക്കുകയായിരുന്ന 69 നിരപരാധികളാണ് ഈ അപകടത്തില് ദാരുണമായി കൊല്ലപ്പെട്ടത്. നൂറിലേറെ പേര്ക്ക് പരിക്കേറ്റു. ഇത് മുംബൈ സ്ഫോടനങ്ങളുടെ തുടര്ച്ചയായുള്ള വലിയൊരു തീവ്രവാദ ആക്രമണമാണോ എന്ന് ആദ്യം സംശയിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും, റാഷിദ് ഖാന്റെ അനധികൃത ആയുധപ്പുരയാണ് ദുരന്തത്തിന് കാരണമെന്ന് പിന്നീട് പൊലീസ് കണ്ടെത്തി.
അറസ്റ്റും വിചാരണയും
സ്ഫോടനം നടന്ന് മണിക്കൂറുകള്ക്കകം തന്നെ റാഷിദ് ഖാനും കൂട്ടാളികളും അറസ്റ്റിലായി. കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും ശേഖരിച്ചിരുന്ന ആയുധങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും കണക്കിലെടുത്ത്, കൊലപാതകം, ക്രിമിനല് ഗൂഢാലോചന, സ്ഫോടകവസ്തു നിയമം എന്നിവയ്ക്കു പുറമെ, കര്ശനമായ ടെററിസ്റ്റ് ആന്ഡ് ഡിസ്റപ്റ്റീവ് ആക്ടിവിറ്റീസ് പ്രിവന്ഷന് ആക്ട് എന്ന ടാഡ നിയമപ്രകാരമാണ് ഇയാള്ക്കെതിരെ കേസെടുത്തത്. എട്ടു വര്ഷത്തെ നിയമപോരാട്ടങ്ങള്ക്കു ശേഷം 2001-ല് കൊല്ക്കത്തയിലെ പ്രത്യേക കോടതി റാഷിദ് ഖാനെയും അഞ്ച് കൂട്ടാളികളെയും ജീവപര്യന്തം തടവിന് ശിക്ഷിച്ചു. സുപ്രീം കോടതിയും പിന്നീട് ഈ വിധി ശരിവെച്ചു.
ജയില് ജീവിതവും മാറ്റങ്ങളും
33 വര്ഷത്തിലേറെ നീണ്ട ജയില് ജീവിതമാണ് റാഷിദ് ഖാന് പിന്നീട് നയിച്ചത്. ഇതിനിടയില് ഇയാളുടെ സ്വഭാവത്തില് വലിയ മാറ്റങ്ങള് വന്നതായി ജയില് അധികൃതര് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. ജയിലില് വെച്ച് റാഷിദ് ഖാന് ചിത്രരചനയിലേക്ക് തിരിയുകയും നല്ല നടപ്പ് പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2015-ഓടെ തന്നെ, കുറ്റവാളികളെ തിരുത്തുക എന്ന നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തില് ഇയാളെ വിട്ടയക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച ചര്ച്ചകള് സംസ്ഥാന സര്ക്കാര് തലത്തില് നടന്നിരുന്നുവെങ്കിലും അന്ന് അത് സാധ്യമായില്ല.
ഇപ്പോഴത്തെ നിയമപോരാട്ടങ്ങള്
70 വയസിനു മുകളില് പ്രായമുള്ള റാഷിദ് ഖാന് ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും 33 വര്ഷത്തെ സുദീര്ഘമായ ജയില്വാസവും പരിഗണിച്ച്, ഇക്കഴിഞ്ഞ ജൂണ് അഞ്ചിന് ഡല്ഹി ഹൈക്കോടതി അകാല മോചനം അനുവദിച്ചു. ഒരു മനുഷ്യനെ തിരുത്തുക എന്ന നിയമത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ഈ ദീര്ഘകാല ശിക്ഷയിലൂടെ പൂര്ത്തീകരിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് നിരീക്ഷിച്ചായിരുന്നു കോടതി വിധി. എന്നാല്, 69 പേരുടെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ, കര്ശനമായ തീവ്രവാദ നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരാളെ മോചിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പശ്ചിമ ബംഗാള് സര്ക്കാര് ശക്തമായി രംഗത്തുവരികയും, ഹൈക്കോടതി വിധിക്കെതിരെ ഇപ്പോള് സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുകയാണ്. മനുഷ്യാവകാശങ്ങളും നിയമത്തിന്റെ പരിഷ്കരണ ലക്ഷ്യങ്ങളും ഒരു വശത്തും, രാജ്യസുരക്ഷയും നീതിയും മറുവശത്തുമായി നില്ക്കുന്ന അതിസങ്കീര്ണമായൊരു നിയമയുദ്ധത്തിനാണ് ഇപ്പോള് ഈ കേസ് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നത്.